گزارش - مینو راستین

شعارهای هر انقلاب چکیده‌ای از ایدئولوژی‌های آن است که در قالب جملاتی کوتاه، مهیج، شورآفرین، وحدت‌بخش و جهت‌دهنده در بین توده‌های انقلابی مطرح می‌شود و عامل اساسی بسیج انقلابی است.

سی و سه سال از وقوع انقلاب در ایران که منجر به سقوط نظام شاهنشاهی و روی کار آمدن جمهوری‏ اسلامی شد، می‌‏‌گذرد. یکی از راه‌های مطالعه فرآیند این انقلاب که از مهم‏‌ترین وقایع تاریخی دوران معاصر است، بررسی شعارهایی است که به عنوان میراث گران‌بهای آن، ارزش‏‌ها، آرمان‌ها و دوستان و دشمنان و میزان موفقیت‌اش را نشان می‌‏دهد.

از آنجا که شعارهای انقلاب پابه‌پای این پدیده پیش می‌روند، همه رویدادهای مهم این فرآیند را، از نظام پیشین گرفته تا چگونگی سرنگونی آن و شرایط پس از سرنگونی و چگونگی شکل‌گیری نظام جدید و هدف‌ها و آرمان‌های انقلابیون را در بردارد.

در یک تحقیق دانشگاهی که محمدحسین پناهی، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی انجام داده است، بیش از هشت هزار عبارت که تحت عنوان «شعار» در منابع مختلف ضبط شده و مربوط به دوره زمانی دی‏ماه سال ۱۳۵۶ تا مهرماه سال ۱۳۶۰ است، گردآوری شده‌اند.

از میان چندین هزار شعاری که طی آن مدت رهبران انقلاب، گروه‌های سازمان‌یافته درگیر و توده‌های انقلابی سردادند، آقای پناهی با دیدی جامعه‌شناسانه، شعار‌ها را از غیرشعار‌ها جدا کرده و حاصل نهایی کار کمی بیش از چهار هزار شعار است.
هر کدام از این شعار‌ها نگرش‏های مختلف این رهبران، گروه‏‌ها و توده‏‌ها را نسبت به عناصر حکومت، نهادهای سیاسی، رابطه مردم و حکومت، وضعیت اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و غیره نشان می‌دهد.

انقلاب ایران مانند هر پدیده تاریخی از عوامل و شرایط پیچیده‌ای تاثیر گرفته است و در این کتاب شعار‌ها بر اساس این وضعیت‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تفکیک شده‌اند.

کوتاه‌ترین و مهم‌ترین شعار‌ها

یکی از نکات جالب این مجموعه از شعارهای انقلاب ایران این است که کوتاه‏‌ترین شعاری که در عین حال در بیشتر منابع ذکر شده، شعار دو کلمه‌ای «الله‌اکبر» است. هم‌چنین شعارهای «مرگ بر شاه»، «مرگ بر آمریکا» و «الله‌اکبر، خمینی رهبر» در بیشتر منابع به دفعات آمده است.

آقای پناهی در تحقیق خود می‌‏گوید، وضعیت سیاسی رژیم گذشته بیش از هر موضوع دیگری، مورد اعتراض انقلابیون بوده و آن‌ها اعتراض خود را نسبت به شخص محمدرضا شاه پهلوی، محکومیت او و سیاست و رفتارش بیان می‌‏کردند. از جمله اینکه می‌گفتند: «مرگ بر شاه» و «این شاه پرجنایت، در دادگاه ملت، اعدام باید گردد».

البته هرچند محکومیت اعضای خانواده سلطنتی اهمیت کمتری داشته، اما توده‌های انقلابی درباره آن‌ها شعار می‌دادند: «فرح بوسد ضریح مرتضی را، که بفریبد خلق خدا را» یا «سگ زرد برادر شغال است، ولی‌عهد سلطنت‌ات محال است».

توده‏‌های انقلابی پس از روی کار آمدن شاهپور بختیار، آخرین نخست‌وزیر شاه در بحبوحه روزهای انقلاب شعار «شاپور بختیار اعدام باید گردد» و «بختیار، بختیار، نوکر بی‌اختیار» سر می‌دادند. در محکومیت و مخالفت با سایر دولت‌مردان شاه نیز که بر کنار شده بودند، شعارهایی نظیر «ازهاری، می‌بندیمت به گاری، بری پهن بیاری» یا «شریف‌امامی، نه شریفی، نه امامی، بلکه پفیوز تمامی» بیان می‌شد.

هم‌چنین درباره مخالفت با حکومت پهلوی و نظام سلطنتی که قرن‌ها در ایران برقرار بوده است، می‌گفتند: «سلطنت پهلوی، سلطنت شیطانی»، «سلطنت پهلوی، دشمن آب و خاک است»، «رژیم شاهنشاهی، سرچشمه فساد است» و «رژیم شاهنشاهی، نابود باید گردد».

مخالفت با سرکوب و اختناق

بر اساس تحقیق آقای پناهی، از موضوعات دیگری که انقلابیون در شعارهای خود بر آن تاکید داشتند، سرکوب و اختناق سیاسی است که درباره آن می‌گفتند: «استبداد، زندانی، حکومت پهلوی» و «استبداد محکوم است، آزادی پیروز است».

عملکرد سازمان‌ اطلاعات و امنیت کشور که به اختصار ساواک نامیده می‌‏شد نیز از جمله مواردی بود که مردم در شعار‌هایشان مخلفتشان را با این دستگاه نشان می‌دادند.

توده‌های انقلابی اعتراض خود را با شعارهایی نظیر «ساواک، سیا، ارتجاع، دشمن خلق ما» و «ساواکی حیا کن، اجتماع رو‌‌ رها کن» نسبت به این نهاد امنیتی ایران عنوان می‌کردند.

نفی شاه، تایید آیت‌الله

اما به گفته آقای پناهی، در حالی که بخش مهمی از شعار‌ها در نفی و محکومیت و مخالفت با سلطنت شاهنشانی و خانواده پهلوی بود، بخش دیگری از آن به تائید و تاکید بر رهبری آیت‌الله خمینی، مواضع سیاسی او و برقراری حکومت اسلامی اختصاص داشت.

توده‌های انقلابی در شعارهای خود از رهبری خاص برای سرنگونی حکومت پهلوی نام می‌بردند و بر ضرورت رهبری روحانیت تاکید داشتند و به فرمان او در خیابان‌ها حضور می‌یافتند. آن‌ها شعار می‌دادند: «خمینی امام است، رهبر قیام است»، «خمینی امام است، کار شاه تمام است» و «به گفته خمینی، نهضت ادامه دارد».

اتحاد احزاب و توده‌ها

از طرف دیگر، انقلاب نیاز به بسیج نیرو‌ها برای حضور گسترده و اعتراض‌آمیز داشت. انقلابیون مردم را به اتحاد و احزاب و گروه‌های مختلف را به دوری از تفرقه دعوت می‌کردند و شعار «اتحاد، اتحاد، ضرورت انقلاب»، «اختلاف، اختلاف، اعاده بردگی است» و «اعتصاب، اعتصاب، زمینه انقلاب» می‌دادند.

در میان شعارهایی که برای بسیج نیرو‌ها سر داده می‌شد، توده‌های انقلابی به ویژه از طبقات محروم و اقشاری خاص مانند دانشجویان و دانش‌آموزان برای شرکت در انقلاب دعوت می‌کردند و می‌گفتند: «درود بر کارگران مبارز»، «اتحاد، اتحاد، مستضعفین اتحاد»، «روحانی، دانشجو، محصل، پیوندتان مبارک»، «دانشجو به پا خیز، انقلابی دیگر کن / به فرمان امامت، توطئه بی‏ثمر کن».

هم‌چنین آن‌ها از رهبران انقلاب درخواست سلاح می‌کردند و بر استقامت توده‌ها تا رسیدن به پیروزی تاکید داشتند و شعار می‌دادند: «رهبران، رهبران، ما را مسلح کنید»، «آماده نبرد آتشینیم، خونین‌ترین حماسه آفرینیم»، «از آسمان ایران، از آسمان ایران، گر تیر فتنه بارد، نهضت ادامه دارد».

درخواست‌های سیاسی

بخش دیگری از این شعار‌ها به روی ‌کار آمدن حکومت جدید، اعتراض به قانون اساسی گذشته و شکل‌گیری قانونی جدید و خواسته‌های سیاسی مردم اختصاص داشت که آن را در شعارهایی نظیر «جمهوری اسلامی، ایجاد باید گردد»، «قانون اساسی، خر تو خر سیاسی»، «قانون اساسی، اراده توده‌هاست»، «آزادی، برابری، مساوات، این است شعار اسلام» و «استقلال، آزادی، با مفهوم اسلامی» می‌بینیم.

نقش ارتش در رخدادهای پیش و پس از انقلاب بسیار پررنگ بود و شعارهای مختلفی درباره همراهی یا ضدیتشان با مردم، تائید یا نفی و محکوم‌ کردنشان داده شد می‌شد. از جمله «سرباز تو بی‌گناهی، فرمانده‌ات جلاد است»، «ارتش به این بی‌غیرتی، هزگر ندیده ملتی» و «ارتش برادر ماست، امید اول ماست».

دسته‌ای از شعار‌ها نیز در اعتراض به نقش کشورهای غربی و نظام بین‌المللی در سرکوب و خفقان دوره پهلوی بود. توده‌ها در این‌باره می‌گفتند: «آمریکا، آمریکا، ریشه هر فساد است»، «دولت سرمایه‌دار، دشمن نوع بشر»، «شوروی، آمریکا، مرگ به نیرنگ‌تان/ خون جوانان ما، می‌چکد از چنگتان».

در هر انقلاب، احزاب و گروه‌های مختلفی مشارکت می‌کنند اما دسته‌ای که بیشترین طرفدار را دارد، در شعارهای انقلابی خود سعی در رد بقیه دارد. طرفداران حکومت اسلامی شعار می‌دادند: «فدایی، فدایی، انگل اجتماعی»، «شعار کمونیستی، خور و خواب و ولگردی»، «احزاب آمریکایی، در پوشش اسلامی، افشا باید گردد».

شعارهای فرهنگی و نابرابری‌های اجتماعی

با وجود آنکه، بیشترین تعداد شعارهای انقلابی مربوط به خصومت انقلابیون از وضعیت سیاسی دوران پهلوی بود، اما بخش دیگری از آن‌ها نیز در اعتراض به وضعیت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بیان می‌شد.

فقر و محرومیت عمده مردم از امکانات زندگی و حمایت توده‌های انقلابی از اقشار زحمت‌کش در شعارهایی نظیر «ای کارگر برزگر، اسلام مدافع توست»، «نفت ملت رو بردی، خون ملت رو خوردی»، «بی‎‏نفتی، بی‏برقی، بی‏نانی، می‌‏کشیم / شاه ترا می‌‏کشیم» دیده می‌شود.

یکی از مسائل مهم ایران قبل از انقلاب، گرایش رژیم پهلوی به فرهنگ غربی، وضعیت زنان و نابرابری‏های اجتماعی بود که در برخی موارد نیز شعارهایی در ضدیت با این نوع عقاید نیز ذکر می‌شد. آن‌ها می‌گفتند: «بی‌حجاب، عامل هر نوع فساد»، «آزادی زن، شد آزادی تن» و «نه روسری، نه توسری».

آنچه پس از خواندن این شعار‌ها برای ما روشن می‌‏شود این است که برملاکردن ماهیت نظام سلطنتی پهلوی، چگونگی سرنگونی آن، شخصیت‌ها و نهادهای سیاسی نظام گذشته، جبهه‌گیری گروه‌های انقلابی و رابطه آن‌ها با مردم و نیروهای نظامی و بیان اهداف و آرمان‌های انقلاب از مهم‌ترین مسائلی است که انقلابیون و توده‌ها در شعار‌هایشان خواستارش بودند.

شعارهای انقلابی، این عبارات موزون، ساده و عامه‌فهم که دسته جمعی با تکیه بر عواطف و احساسات توده‌ای و با زبان رایج، فرهنگ و ادب حاکم در جامعه بیان می‌شدند، دریچه دیگری است برای ارزیابی مثبت و منفی از آنچه در دوران انقلاب رخ داده است.

طبق اطلاعاتی که روی وبسایت دانشگاه شیکاگو یافته می‌شود، این مجموعه، پس از انقلاب اسلامی ایران توسط دکتر پل اسپرَکمن، کتاب‌شناس فرهنگ و زبان فارسی در دانشگاه شیکاگو خریداری شده است. او این پوستر‌ها را در سال‌های ۱۹۸۱ و ۱۹۸۲ با بودجهٔ دانشگاه شیکاگو برای کتابخانهٔ این دانشگاه خرید. اکثر این پوستر‌ها در استانبول یا دمشق خریداری شده‌اند، برخی دیگر در لندن، پاریس یا جاهای دیگر در پاکستان یا هند.

این پوستر‌ها و نقاشی‌ها که غالباً در قالب نقاشی دیواری بر دیوار‌ها، خیابان‌ها، کوچه‌ها و بزرگراه‌های شهر‌ها دیده می‌شدند (و هنوز می‌شوند)، دوران تاریخی ویژه‌ای را در حافظه و تاریخ تصویری ایران پس از انقلاب یادآوری می‌کنند. ظهور این تصاویر در فضاهای عمومی شهری، گذاری بود از دیوارنویسی‌های مخفیانه و شبانه با اسپری و «مرگ بر شاه»‌هایی که «شاه» آن‌ها سر و ته نوشته می‌شد.

گلاره خوشگذران، فارغ‌التحصیل هنرهای زیبا از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، در یادداشتی به این موضوع پرداخته است.

گزارش - مینو راستین

در این مجموعه از مطالب، مردمک سعی دارد به آن چه - ظاهرا - در حاشیه انقلاب سال ۵۷ رخ داد بپردازد؛ حاشیه‌ای که رفته‌رفته خاطره تاریخی مردم از آن را شکل داد و‌ گاه از حاشیه به خود متن آمد.

۳۰ بهمن ۱۳۵۷

ستون «حرف‌های مردم» روزنامه آیندگان

اجازه تماس

من ح، ن هستم. از آقای مهندس مهدی بازرگان و از مقامات کمیته امام تقاضا دارم به کسانی که به اتهام همکاری با رژیم سابق دستگیر می‌شوند، اجازه داده شود تا با خانواده‌های خود به نوعی در تماس باشند.

بی‌طرف باقی بمانید

احمد، ب – نقش مطبوعات و رادیو و تلویزیون در این مرحله از انقلاب بسیار حساس است. لطفا شما به روش بی‌طرفی خود ادامه دهید و نگذارید که انقلاب در کانال بخصوصی حرکت کند.

مشت‌های گره‌ کرده!

سیمین – من مادر چند کودک هستم. فکر نمی‌کنید تلویزیون باید از پخش تصویر مشت‌های گره‌ کرده جلوگیری کند و لااقل برای بچه‌ها در ساعات اولیه شب برنامه مخصوص در نظر بگیرد؟

نمایندگی یونسکو از یاد نرود

خواننده آیندگان – می‌خواستم توجه مسئولان را به تعقیب و مجازات مسئولان دفتر نمایندگی یونسکو در ایران جلب کنم. چرا که آن‌ها هم در نابه‌سامانی‌های کنونی سهم به سزایی دارند.

انحصارطلبی در انقلاب

من دکتر در فلسفه هستم. در خبر‌ها خواندم که در مراسم اعدام چهار فرمانده خائن، خانواده شهیدان رضایی‌‌ها و آلادپوش حضور داشتند. می‌خواستم بپرسم که انحصارطلبی در نظارت بر احکام دادگاه انقلاب نیز نفوذ کرده است؟ آیا بیژن جزنی و دانشیان، در شمار شهیدان نیستند؟

فقط ما قربانی نشویم

من یک ساواکی هستم. تمام رهبران انقلاب اعلام کرده‌اند که ساواک بخشی از سازمان «سیا» آمریکا و «موساد» اسرائیل بوده و از آن‌ها دستور می‌گرفته است. اگر چنین است، می‌خواهم بدانم دولت انقلابی برای محاکمه و دستگیری ماموران این سازمان‌های بیگانه چه اقدامی کرده یا می‌کند؟ مبادا فقط ما قربانی شویم!

چرا فقط بازاری‌ها؟

مهرناز لاجوردی – چه خوب بود که خبرنگاران رادیو و تلویزیون در مقابل این همه گفت‌وگو با بازاری‌ها، سری هم به کارگران کارخانه‌ها می‌زدند و نظر آن‌ها را درباره انقلاب و همین‌طور مشکلات‌شان سوال می‌کردند.

توهم از جعلی‌بودن

م، جوادی – از چریک‌های فدایی‌ خلق خواهش می‌کنم اگر مطالبی که از سوی آن‌ها در روزنامه‌ها چاپ می‌شود و حقیقت دارد، نام رئیس یا سخنگوی خود را زیر آن اضافه کنند که توهم جعلی‌بودن آن‌ها از بین برود.

این هم جزیی از انقلاب است؟

اسفندیار حنجری – روزنامه‌ها هر روز خبرهای ضدونقیضی درباره دستگیرشدگان و اعدام‌شدگان به‌وسیله کمیته و دادگاه انقلابی می‌دهند. آیا این هم جزیی از انقلاب است؟

گزارش - مینو راستین

در این مجموعه از مطالب، مردمک سعی دارد به آن چه - ظاهرا - در حاشیه انقلاب سال ۵۷ رخ داد بپردازد؛ حاشیه‌ای که رفته‌رفته خاطره تاریخی مردم از آن را شکل داد و‌ گاه از حاشیه به خود متن آمد.

۲۹ بهمن ۱۳۵۷

ستون «حرف‌های مردم» روزنامه آیندگان

ما را با سیاست، کاری نیست

من غضنفر پیگیر هستم. از آقای دکتر ابراهیم یزدی سوال می‌کنم، چرا زمانی‌ که آمریکا بود، سال‎ها به عنوان مجالس تفسیر قرآن و دعا خوانی جلو هرگونه بحث ضد رژیمی را می‌گرفت و زمانی‌ که اعضای سازمان دانشجویان ایران در آمریکا از اوکلاهاما و هوستن با حضور در مراسم سوره‌خوانی ایشان به افشای جنایت‌ها و خیانت‌های رژیم منفور پهلوی می‌پرداختند با بی‌حرمتی، آن‌ها را تحت لوای این‌که «ما را با سیاست، کاری نیست» از جلسه اخراج می‌کرد و حتی اجازه فعالیت به طرفداران ضد رژیمی آیت‌الله خمینی را نیز اطراف خود نمی‌داد؟

در مجازات تخفیف قائل شوید

ناصر، ر – پیشنهاد می‌کنم هر یک از مامورین ساواک که خود را به کمیته انقلاب معرفی کرد و اطلاعات خود را کتبا در اختیار کمیته قرار داد، در صورتی‌ که کمیته تشخیص دهد که مستوجب ترحم است، در مجازات‌اش تخفیف قائل شوند.

زمان انتصاب به سر رسیده

پری – دیگر زمان انتصاب به سر رسیده و در سازمان‌های دولتی برای تعیین هر پستی باید کارکنان آن واحد حق رای داشته باشند.

اطلاعیه صادر کنند

خانم دارابی – در این روز‌ها عده‌ای مقابل زنان بی‌حجاب را می‌گیرند و تاکید دارند که حتما چادر سرشان کنند. من از آیات عظام خواهش می‌کنم در این خصوص اطلاعیه‌ای صادر کنند.

قصدی در کار نیست

فرزانه – بعضی از رانندگان تاکسی به محض این‌ که نام یکی از خیابان‌های مربوط به رژیم از سوی مسافران به زبان آورده می‌شود، سخت ناراحت می‌شوند و حتی پرخاش می‌کنند. لطفا بنویسید که گفتن اسم خیابان‌ها با نام‌های سابق یک عادت است و قصدی در کار نیست.

مجازات سخت در نظر بگیرید

کمالی – پیشنهاد می‌کنم برای کسانی که بدون جهت اسلحه در دست دارند، مدت زمانی را مشخص کنند که در صورت عدم تحویل اسلحه مجازات سختی برایشان در نظر بگیرند.

از امکانات مجلس استفاده کنید

من یکی از کارکنان مجلس شورای ملی هستم. به کمیته انقلاب پیشنهاد می‌کنم به خاطر این‌ که محل کارشان کوچک است، از امکانات بی‌شمار مجلس که ۱۲۰ خط تلفن و سایر امکانات دیگری دارد، استفاده کنند.

وکلای مجلس در اختیار موکلین

محمدصادق – پیشنهاد می‌کنم وکلا، مجلس را در اختیار موکلین خود قرار دهند تا آن‌ها بدانند چه طور با آنان رفتار کنند و چه مجازاتی برایشان در نظر بگیرند.

علت چیست؟

خسرو – علت این‌که مرتبا سرود فلسطین از رادیو پخش می‌شود، چیست؟

نمایش فیلم دادگاه

علی – چه خوب می‌شد فیلم دادگاه متهمین را برای مردم نمایش می‌دادند تا از چگونگی این دادگاه‌ها و دفاع متهمین اطلاع پیدا کنند.

کمونیست‌ها را تقویت می‌کنید

هلن – چرا در روزنامه آیندگان مطالب کمونیستی چاپ می‌کنید؟ شما سهوا یا عمدا دارید کمونیست‌ها را تقویت می‌کنید.

خودسانسوری

مهندس حسین هاشمی – با وجود آن‌ که در دوره جدید، مطبوعات آزاد اعلام شده‌اند، اما متاسفانه روزنامه آیندگان به خودسانسوری شدید مبتلا است. در جایی که دنیا، انقلاب مردم ایران به انقلاب اسلامی می‌شناسد، آیندگان صحبت از اقلیت‌های فعال سیاسی می‌کند.

فرصت به بازرگان

ضیاء، ک – مردم باید به مهندس مهدی بازرگان فرصت بدهند تا کارهای عملی را انجام دهد و سپس تغییر و انتقالاتی که مورد خواستشان است، از او بخواهند.

سرنوشت شاپور ختیار

مریم، ث – چرا مطبوعات، رادیو و تلویزیون در مورد سرنوشت شاهپور بختیار سکوت اختیار کرده‌اند؟

اجازه تلفن‌ کردن داده شود

ثریا – از کمیته انقلاب تقاضا می‌کنم افرادی را که دستگیر می‌کنند، به آنان این اجازه داده شود که به وسیله تلفن، اعضای خانواده‌شان را در جریان بگذارند.

از اقلیت‌ها هم نام ببرید

من ارمنی هستم. برای رسیدن به انقلاب تلاش‌های زیادی کردم، ولی اکنون تنها می‌گویند برادران و خواهران مسلمان! پس تکلیف اقلیت‌های مذهبی که آن‌ها هم در این انقلاب سهمی دارند، چه می‌شود؟

راه‌تان را از مردم دور نکنید

خسرو، ه – تقاضا دارم به عنوان هم‌وطن این قدر مطالب کمونیستی و تفرقه‌اندازی در روزنامه‌تان چاپ نکنید و به عنوان یک ایرانی می‌گویم که اگر راه‌تان را از مردم دور کنید، همان‌طور که نیروهای استبداد را دور کردیم، شما را هم محکوم به راندن خواهیم کرد.

اجازه برای تعیین مسیر زندگی

افسر گارد هستم. از آیت‌الله خمینی تقاضا دارم که اجازه داده شود افراد گارد، خودشان مسیر زندگی‌شان را انتخاب کنند و اجازه داده شود که آن‌ها یا استعفا دهند یا در دیگر یگان‌ها انجام‌ وظیفه کنند.

گزارش - مینو راستین

در این مجموعه از مطالب، مردمک سعی دارد به آن چه - ظاهرا - در حاشیه انقلاب سال ۵۷ رخ داد بپردازد؛ حاشیه‌ای که رفته‌رفته خاطره تاریخی مردم از آن را شکل داد و‌ گاه از حاشیه به خود متن آمد.

روزنامه «آیندگان» ۲۶ بهمن‏ماه به چاپ نرسید.

۲۸ بهمن ۱۳۵۷

ستون «حرف‌های مردم» روزنامه آیندگان

سال ۱۳۳۲ تکرار نشود

دکتر لطف‌الله، ر – من از سران انقلاب می‌خواهم که اجازه ندهند خاطره تلخ ۱۳۳۲ تکرار شود و به عقیده من، مزدوران رژیم باید بدون محاکمه، مجازات شوند.

کشیده‌ شدن انقلاب به بیراهه

ک، د – با انتصابات تازه‌ای که از سوی نخست‌وزیر در ستاد ارتش، ژاندارمری، شهربانی و رادیو وتلویزیون انجام شده، فکر می‌کنم انقلاب به بیراهه کشیده شود.

هر «ولوو»داری ساواکی نیست

یکی از خوانندگان – من اتوموبیل ولوو دارم. حدود یک‌ ماه است به من حمله می‌شود،زیرا می‌گویند فقط ساواکی‌ها ولوو دارند. لطفا از قول من به آن‌ها بگویید که هر ولووداری، ساواکی نیست.

پیشنهادی برای آقای قطب‌زاده

گیتی - آقای صادق قطب‌زاده، سرپرست رادیو و تلویزیون در طی سخنرانی خود در تلویزیون گفت که من اصلا راضی نبودم این مسئولیت را بر عهده بگیرم. به اعتقاد من راه‌ حل ساده‌ای برای مشکل ایشان وجود دارد. ایشان می‌توانند کنار بروند و کارکنان رادیو و تلویزیون بر اساس دموکراسی برای خود سرپرست انتخاب کنند.

حقایق را می‌خواهم

س، ش – اشخاصی که در رژیم سابق بوده‌اند، اکنون بر مصدر کار هستند. شما روزنامه‌نگاران در روشن‌ کردن حقایق و جلوگیری از شکست انقلاب در برابر مردم بیش از همه مسئول هستید. من مطرح‌ کردن حقایق را در روزنامه‌ها می‌خواهم.

روزنامه آیندگان، ۲۸ بهمن: دادگاه انقلاب اسلامی از روز ۲۶ بهمن کار رسیدگی به جرایم و اعمال خلاف انسانی و ضد ملی گروهی از یاران شاه را آغاز کرد. در نخستین مرحله ۴ تن از عوامل ضد ملی اصلی به جوخه اعدام سپرده شدند

خرید و فروش اسلحه

پری‌چهر – با چشمان خودم دیدم که در خیابان گیشا، اسلحه را خرید و فروش می‌کردند. به اعتقاد من، باید با اشخاصی که پیام‌های خیرخواهانه آیت‌الله خمینی مورد عمل قرار نمی‌دهند با شدید‌ترین وجه رفتار و دست این سودجویان مخرب را کوتاه کرد.

رفراندوم که هنوز برپا نشده!

مینو هستم. هنوز نه رفراندومی برپا شده و نه روش حکومتی معلوم شده است. پس دلیل این‌ که می‌شنویم سفارت‌خانه‌ها تابلو «جمهوری اسلامی» را نصب کرده‌اند، چیست؟

من که نمی‌توانم

افسر ارتش هستم. از مدتی قبل پیوستگی خود را با انقلاب اعلام کرده‌ام و اکنون می‌گویند که به یگان‌های خود بازگردیم. برای من به‌هیچ‌وجه امکان ندارد که زیرنظر‌‌ همان فرماندهانی قرار گیرم که دستور تیراندازی به سوی مردم را می‌دادند.

دنباله‌رو رژیم سابق

مریم هستم. ملت برای آزادی جنگید، اما نمی‌دانم چرا هنوز عده‌ای نمی‌خواهند عینک بدبینی را از چشمان خود دور کنند و این فرصت را نمی‌دهند که دیگران عقاید خودشان را مطرح کنند. این عده باید بدانند که دنباله‌رو‌‌ همان روش رژیم سابق هستند که اجازه ابراز عقیده به کسی نمی‌داد.

حساب این‌ها با خائنین جدا است

اسم‌ام محمود است. برای دکتر احمد صدر حاج‌سیدجوادی به عنوان یک مبارز ضدامپریالیسم احترام قائل هستم، اما ایشان در مقاله اخیر خود تحت عنوان «وحدت‌کلمه» در نشریه جنبش، به رهبری حزب توده حمله کرده است. در این مقاله یادآوری شده است که حزب توده، رهبری‌اش خارج از گود حوادث ایران است. من به عنوان یک هوادار حزب توده به ایشان می‌گویم که حزبی که کمیته مرکزی آن چهار شهید مانند روزبه، حکمت‌جو، مهندس علوی و تیزابی داده و نیز علی خاوری که ۲۰ سال در زندان بوده است، فراری نیستند و حساب‌شان از خائنین جدا است.

تاریخچه فعالیت‌های سیاسی

جزءِ کادر آموزشی دانشگاه تهران هستم. من از آقایان صادق قطب‌زاده، ابراهیم یزدی، ابوالحسن بنی‌صدر، می‌خواهم که تاریخچه‌های فعالیت‌های سیاسی، تحصیلاتی و آموزشی خودشان را توسط رسانه‌های گروهی به اطلاع ملت برسانند، چون در مورد این آقایان از طریق گروه‌های مختلف حرف‌هایی مطرح است که نمی‌دانم کدام‌ یک را باور کنم.

تکلیف شاکیان

اسم‌ام اقدس است. من کسی هستم که از شخصی به خاطر کلاه‌برداری شکایت کردم و در دادگاه آن شخص محکوم و زندانی شد. ولی اکنون نه تنها او از زندان آزاد شده، بلکه هر روز مرا تهدید می‌کند که چرا ازش شکایت کردم تا به زندان بیفتد. از آقای مهندس مهدی بازرگان تقاضا می‌کنم هر چه زود‌تر وضع مرا روشن کند و اصولا تکلیف شاکیان چه خواهد شد؟
 

گزارش - مینو راستین

در این مجموعه از مطالب، مردمک سعی دارد به آن چه - ظاهرا - در حاشیه انقلاب سال ۵۷ رخ داد بپردازد؛ حاشیه‌ای که رفته‌رفته خاطره تاریخی مردم از آن را شکل داد و‌ گاه از حاشیه به خود متن آمد.

۲۵ بهمن ۱۳۵۷

ستون «حرف‌های مردم» روزنامه آیندگان

یادآوری معاهده ژنو

خانم داوودی – در معاهده ژنو درخصوص اسیران‌ جنگی مطالبی درج شده است. پس چرا دکتر ابراهیم یزدی (عضو شورای انقلاب) با این‌ که در تلویزیون گفت تیمسار رحیمی اسیر جنگی است، با h, چنین رفتاری تندی داشت و اصولا مگر ایشان بازپرس دادگاه هستند که در مقابل دید میلیون‌ها بیننده رفتاری این شکلی داشتند؟

پول بیشتر نپردازید

حکمت‌شعار هستم. عده‌ای سودجو روزنامه آیندگان، اطلاعات و کیهان را پنج‌ ریال گران‌تر می‌فروشند. بنویسید که دیگر مردم خود را آماده این رشوه‌ها نکنند و هرگز حتی یک ریال بیشتر برای قیمتی که تعیین شده است، نپردازند.

پیشنهاد شدت عمل

من رفعت هستم. مهندس مهدی بازرگان باید برای جمع‌آوری اسلحه‌ها شدت عمل به خرج دهد، چون جان و اموال عده‌ای واقعا در معرض خطر قرار گرفته است.

اسناد بختیار نه، اموال مردم!

جوادی – در روزنامه‌ها خواندم که اسناد خطی دکتر بختیار را از بین برده‌اند. این مدارک ارزش داشت و ضمنا جزءِ اموال مردم محسوب می‌شد.

بازگشت بدون اسلحه

پدر یکی از دانشجویان افسری هستم. رئیس شهربانی خواسته است که مامورین و کلیه پرسنل شهربانی به سر کار خود بازگردند. با توجه به این‌ که هیچ وسیله‌ای برای این کادر باقی نمانده و با ذکر این نکته که مردم اسلحه در اختیار دارند و کادر شهربانی بدون اسلحه است، آنها چه طور می‌توانند سر کارهای خود حاضر شوند؟

تقاضای کمک

یکی از خوانندگان آیندگان هستم. در بهشت‌زهرا به خاطر نبودن وسایل دفن، نمی‌توانند شهدا را به خاک بسپارند. بنویسید مبارزین این روز‌ها حتما سری به بهشت‌زهرا بزنند و به خانواده‌های شهدا کمک کنند.

تفاوت آشوب و انقلاب

من شیرازی هستم. در خبری خواندم که دیوید اوئن، وزیر خارجه انگلستان گفته «آشوب‌های ایران»... به ایشان بنویسید که این آشوب نیست، بلکه انقلاب توده مردم است. انشالله وقتی این وضع در مملکت شما نیز روی‌داد، معنی آشوب و انقلاب را از هم تمیز خواهید داد.

«انقلاب» به‌جای «شاه‌رضا»

مهندس افشار هستم. چون اساس راهپیمایی‌های مردم در خیابان شاه رضا صورت گرفته، پیشنهاد می‌کنم این خیابان به «انقلاب» تغییر نام پیدا کند.

ماجرای سرود «ای ایران...»

غلام‌حسین، ص – آقای صادق قطب‌زاده مدیرعامل سازمان رادیو و تلویزیون گفته است که سرود «‌ای ایران...» که یک سرود رضاخانی است، باید عوض شود. در حالی که این سرود در سال ۱۳۲۴ در اوج مبارزات ملت ایران به خاطر تنفرشان از سرود شاهنشاهی ساخته شده و در آبان‌ ماه‌‌ همان سال اعلام گردید که معلمان ساعت ۵ بعدازظهر کنار رادیو باشند تا سرود ملی جدید را فراگیرند. بعد از آن، این سرود تا قبل از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ سرود ملی مبارزان ایران بود و در یک سال اخیر هم رژیم پخش این سرود را ممنوع کرده بود.

توقع بیشتر

اسم‌ام فرشته است. گرچه من تیمسار رحیمی را به خوبی نمی‌شناختم، ولی همین برنامه مصاحبه تلویزیونی نشان داد که نمی‌بایستی کسی وادار کرد که برخلاف عقیده‌اش حرف بزند و من از دکتر ابراهیم یزدی توقع بیش از این داشتم.

برای ما ساواکی‌ها فکری بکنند

من کارمند ساواک هستم. به خدا قسم، کارم دفتری بوده و امثال من مانند باغبان و راننده و غیره هستند که هیچ دخالتی در امور بازجویی و شکنجه نداشتند. از آیات عظام تقاضا می‌کنم هم‌چنان که در خصوص کادر ارتش و شهربانی دستوراتی صادر کرده‌اند، برای این‌گونه کارمندان ساواک نیز فکری بکنند.

گزارش - مینو راستین

در این مجموعه از مطالب، مردمک سعی دارد به آن چه - ظاهرا - در حاشیه انقلاب سال ۵۷ رخ داد بپردازد؛ حاشیه‌ای که رفته‌رفته خاطره تاریخی مردم از آن را شکل داد و‌ گاه از حاشیه به خود متن آمد.

ستون‌ «حرف‌های مردم» روزنامه «آیندگان» روزهای ۲۲ و ۲۳ بهمن به چاپ نرسید.

۲۴ بهمن ۱۳۵۷

ستون‌ «حرف‌های مردم» روزنامه آیندگان

اسلحه‌ها را تحویل دهند

خانم پوران‌دخت – لطفا به پدر و مادر‌ها تذکر دهید، حالا که فرزندان‌شان اسلحه به دست آورده‌اند، آن‌ها را با نصیحت و پند تشویق کنند تا اسلحه‌های‌شان را به محل‌هایی مشخص شده‌است، تحویل دهند.

حساب دانشگاه پلیس جدا است

خانم مرتضوی – چرا از دانشگاه پلیس خبری چاپ نکرده بودید؟ افسران این دانشگاه با این که چند شهید داده‌اند، حتی یک تیر به سوی مردم شلیک نکردند و حساب این افراد شریف را باید با سایرین که درصدد مبارزه برآمده بودند، جدا کرد.

انقلاب برای آزادی

من حاج‌محمدی هستم. آقاجان ما انقلاب کردیم تا به آزادی برسیم، ولی این دلیل نمی‌شود که گروهی به غیر از مبارزین واقعی با به دست آوردن اسلحه آسایش دیگران را حرام کنند.

گشایش مغازه‌ها

من فاطمه هستم. امیدوارم کمیته هماهنگی اعتصاب در مورد گشایش مغازه‌ها هرچه زود‌تر تصمیمی بگیرد.

باعث ترافیک نشوید

یک خانم خانه‌دار – توصیه می‌کنم مردم اتومبیل‌های خود را مگر در مواقع ضروری حرکت ندهند و باعث ترافیک نشوند تا مبارزین بتوانند در کمترین مدت ممکن خود را به محل‌هایی که نیاز به کمک دارند، برسانند.

ضربه مهلک

خانم حکمت، روان‌شناس – من از روحانیون تقاضا دارم که تصمیم مهمی اتخاذ کنند تا هر چه زود‌تر این اسلحه‌ها از دست نوجوانان خارج شود. داشتن اسلحه در بین نوجوانان ضربه بسیار مهلکی بر پیکر جامعه خواهد بود.

کلیه جوانب را در نظر بگیرید

یک ایرانی – رادیو از طریق پیام به جوانان مبارز اطلاع می‌داد که جهت کمک به سایر هم‌رزمان خود به سلطنت‌آباد مراجعه کنند و این باعث شده بود که در میان این جوانان افرادی که آشنایی به اسلحه نداشتند به سوی منازل مسکونی تیراندازی کنند. ضمنا توصیه می‌کنم که در این‌گونه پیام‌ها کلیه جوانب امر در نظر گرفته شود.

نیاز به سرباز

من اکبر هستم. پادگان سلطنت‌آباد و مرکز آموزش لویزان سربازان خود را چرا مرخص کرده‌اند؟ مگر این کشور دیگر نیاز به سرباز ندارد؟

۴۰۰ دانشجو در انتظار بازگشت

اسم‌ام بداری است. فرزندم تلفنی از آلمان درخواست کرده است که به مسئولین امر اطلاع دهم، ۴۰۰ دانشجوی سازمان انرژی اتمی که برای دیدن دوره به آلمان اعزام شده‌اند، ترتیبی را فراهم آورند که آنان به میهن بازگردند. چون آنان از چهار ماه پیش که اعلام همبستگی کرده‌اند، حقوقی دریافت نکرده و وضع‌شان به هیچ‌وجه مناسب نیست.

رنگ مذهبی

من رئوف هستم. می‌خواستم از جانب من به رادیو ایران بگویید که برنامه‌شان باید رنگ مذهبی داشته باشد و تا دستوری صادر نشده، بهتر است خودشان محترمانه پخش موسیقی را قطع کنند.

به کاخ‌ها صدمه نزنید

از مردم تقاضا دارم که به هیچ‌وجه به کاخ‌های نیاروان و سلطنت‌آباد صدمه نزنند، چون‌ که از این محل‌ها می‌توان به عنوان مراکز توریستی استفاده کرد.

خرید و فروش اسلحه

حسینی – دولت موقت انقلاب باید فورا اسلحه‌ها جمع‌آوری کند، زیرا شاهد بودم که اسلحه‌ها خرید و فروش می‌شود و ممکن است همین اسلحه‌ها بعدا به وسیله گروه‌های دیگر برای مردم باعث دردسر شود.

اموال مملکت است

اسم‌ام رستمی است. پس از تسخیر پادگان‌ها توسط مردم، مقدار زیادی اثاثیه در محوطه پادگان‌ها ریخته شده که در واقع این‌ها جزءِ اموال مملکت است و امیدوارم کمیته انقلاب گروه‌هایی را مامور پاک‌سازی این پادگان‌ها کند تا این وسایل از بین نرود.

گزارش - مینو راستین

در این مجموعه از مطالب، مردمک سعی دارد به آن چه - ظاهرا - در حاشیه انقلاب سال ۵۷ رخ داد بپردازد؛ حاشیه‌ای که رفته‌رفته خاطره تاریخی مردم از آن را شکل داد و‌ گاه از حاشیه به خود متن آمد.

۲۱ بهمن ۱۳۵۷

ستون «حرف‌های مردم» آیندگان

نه شیلی، نه ویتنام

من احسان نراقی هستم. آقای لنگرودی نوشته بود: «ما دو راه داریم، یا شیلی
یا ویتنام». هر چند من به خوبی نظر ایشان را درباره تبهکاری امپریالیسم
آمریکا درک می‌کنم، ولی تنفر از آمریکا نباید ما را به سوی اسارت دیگری
سوق دهد. آزادگان و ملل زنده جهان امروز می‌کوشند که به هیچ یک از دو ابر
قدرت آمریکا و شوروی تسلیم نشوند. انقلاب ایران، یک انقلاب اصیل ملی بود،
یک عکس‌العمل دفاعی بود که ملت به کمک ذخیره و توان فرهنگی و دینی خود
برای مقابله با سلطه بیگانگان و هیئت حاکمه بیگانگان از خود نشان داد.
امروز نقش تاریخی رهبران روحانی و سیاسی و همه وطن‌پرستان ایران در این
است که با روشنی بتوانند ما را به یک سیستم حکومتی مستقل برسانند که نه
شیلی بشویم و نه ویتنام.

مسجد یا دانشکده؟

اسم‌ام زیبا است. روز چهارشنبه بنی‌صدر در دانشکده علوم‌اجتماعی و تعاون
سخنرانی داشت و هنگامی‌ که برای شنیدن سخنرانی او به دانشکده مراجعه کردم،
غرق تعجب شدم. زیرا مامورین انتظامات جای خانم‌ها را از آقایان جدا کرده
بودند و این فکر در من قوت گرفت که به مسجد آمده‌ام یا به دانشکده؟! فکر
نمی‌کنید مشت، نمونه خروار است؟

زورگویی

سیمین هستم. روز سه‌شنبه که از خیابان کریم‌خان زند عبور می‌کردم، چند
جوان خواستند که در تظاهرات به نفع بازرگان شرکت کنم ولی من که زیر بار
این زورگویی نرفتم، با توهین و فحاشی مواجه شدم.

رابطه بختیار با مکتب «کارتریسم»

اسم‌ام حداد است. آقای بختیار گفته است من از جمهوری اسلامی هیچ نمی‌دانم.
در جواب ایشان می‌گویم، این موضوع باعث تعجب نیست، چرا که شما از مکتب
«کارتریسم» دستور می‌گیرید.

برداشت از رفراندوم

اکرمی هستم. بار‌ها بدون توجه به ترکیب مردم، از راهپیمایی‌ها
برداشت‌های رفراندوم‌گونه شده است. سوال می‌کنم که در کدام رفراندوم
افراد کمتر از ۲۰ سال می‌توانند رای بدهند؟

تغییر نقش

اسم‌ام شهپر است. چرا بعضی از مجلات مثل بعضی از مردم نقش عوض کرده‌اند؟
آن‌ها یادشان رفته که تا چندی پیش روی جلد مجله‌شان عکس‌های سکسی فلان
هنرپیشه زینت می‌یافت و از مطالب داخل مجله هم چه عرض کنم!

جدایی دین از سیاست

طالب‌پور هستم. از قول من به آیات عظام بگویید، اهدافی که در برنامه‌های
شما هست، به‌طور کلی در برنامه‌های دولت بختیار انجام گردیده و می‌گیرد و
بهتر است شما راه‌ دین را ادامه دهید و سیاست را به دیگران محول کنید.

چه موقع به کارش می‌رسد؟

اسم‌ام جعفری است. این دکتر بختیار مرتبا در حال مصاحبه است، پس چه موقع به
کارش می‌رسد؟

اجحاف تاکسی‌تلفنی

من مشایخی هستم. در این اوضاع آشفته که همه مردم برای هر گونه اجحاف قیام
کرده‌اند، تاکسی تلفنی حداکثر بی‌احترامی و اجحاف را در حق مشتریان‌اش به
عمل می‌آورد. آن‌ها حداقل مبلغ پیش‌پرداخت را ۳۰۰ ریال می‌گیرند، بدون
این که کیلومتر شمار بزنند.

آن‌چه استبداد می‌خواهد

فریدون صدیقی هستم. عده زیادی از کسبه در وضع نامطلوبی قرار گرفته‌اند و
تعداد بیکاران را در ازدحام خیابان‌ها می‌توان تخمین زد. شایسته است تا
خروش تندآسای مردم باقی است و فقر به ناله بدل نشده است، رهبران فکری
اساسی بکنند وگرنه عصیان فروکش می‌کند و این‌‌ همان چیزی است که استبداد
واقعی می‌خواهد.

انتخاب نظام سیاسی

خواننده روزنامه‌تان هستم. آیت‌الله خمینی روی چه قانونی فرمان
نخست‌وزیری صادر کرده‌اند؟ هم‌چنین ایشان در فرمان‌اش تاکید کرده است
جهت انجام رفراندوم و رجوع به آرای عمومی ملت درباره تغییر نظام سیاسی
کشور به جمهوری اسلامی! سوال من این است، اگر واقعا رفراندومی هست، ایشان
نباید تاکید بر جمهوری اسلامی داشته باشد. رفراندوم یعنی آزادی انتخاب
نظام سیاسی.

باید فرصت داد

من ع، لویزه هستم. اکنون ملت ایران به پا خاسته و آزادی می‌خواهند.
بیایید قدری فکر کنیم که چگونه می‌توان آزادی مطلق را به دست آورد و به
یاد بیاوریم دولت‌های گذشته چه به روز ملت آوردند تا وضع میهن و ملت نجیب
ایران به این جا کشیده شده است. به اعتقاد من بختیار از آغاز زمام‌داری
تاکنون تقریبا نشان‏ داده که علاقه‌مند است اصلاحاتی انجام دهد، لذا با عجله
نباید قضاوت کرد، بلکه بایستی فرصت داده شود.

حرف اهل تسنن

اسم من میهن است، از سنندج تلفن می‌زنم. مردم شهرستان سنندج برای آن‌ چه
که آیت‌الله خمینی گفته است، مبارزه کردند و دیدیم که در این شهرستان چه
کشتاری روی داد. ولی بعضی شعار‌ها ما «سنی‌ها» را ناراحت می‌کند. از جمله
می‌گویند: آیت‌الله خمینی رهبر بزرگ شیعیان است، در حالی که اگر بگویند
آیت‌الله خمینی رهبر مسلمانان است، ما اهل تسنن هرگز ناراحت نخواهیم شد.

ستون «کیهان و شما»

چاپ دوباره عکس دیدار افسران ارتش با آیت‌الله خمینی که این بار آیت‌الله خمینی نیز این دیدار را تایید کرد

پیوند سرنوشت ما و شما

گروهی از یهودیان ایران - با توجه به مصاحبه ساختگی شخصی به نام سیمانتوف
به عنوان نماینده یهودیان ایران با رادیو اسرائیل و انتشار این خبر که
گویا یهودیان از ترس در خانه‌های خود مخفی شده‌اند و دسته‌جمعی قصد فرار
دارند، ما اعلام می‌کنیم که هدف دستگاه‌های تبلیغاتی اسرائیل جدا کردن
یهودیان از مبارزات مردم ایران است، در حالی که یهودیان ایران با نهضت ملت
ایران پیوند ناگسستنی دارند.

آقای بختیار! روغن ریخته را نذر امام‌زاده می‌کنید؟

فهیمه رستگار، شیراز - آقای بختیار چون کسی را پیدا نکرد تا با او همکاری
کند، یک کابینه ناقص ترتیب داد و حالا برای پر کردن کابینه‌اش می‌گوید
افراد برگزیده انقلاب مردم را به همکاری می‌پذیرد. پس از این همه شهید
مردم بیایند و با بختیار همکاری کنند؟! زهی خوش‌خیالی و خودخواهی.

آمریکایی‌ها بدرفتاری می‌کنند

حمید الهی - دانشجویان ایرانی در ایالت تگزاس آمریکا از هر نظر تحت فشار
دانشگاه‌ها و مقام‌های آمریکایی هستند و با آن‌ها به شدت بدرفتاری
می‌شود. توجه مقام‌ها و سفیر ایران را به این موضوع جلب می‌کنیم.

اعلام همبستگی با حکومت اسلامی

مهندس ابوطالب روحانی و غلام‌عباس انوشه - در این زمان که ملت مبارز و
حق‌طلب ایران بار دیگر با رهبری امام خمینی در برابر غول استبداد و فساد
قدعلم کرده و ما اهالی لیسار و خطبه‌سرا و حومه نیز دوش به دوش برادران
و خواهران مجاهد و فدایی تا رسیدن به هدف نهایی دست از مبارزه بر نخواهیم
داشت و دولت بختیار را غیرقانونی می‌‌دانیم.

خارج‌کنندگان ارز چه به سرشان آمد؟

فهیمه هوشمند - روزهایی بود که سر و صدای زیادی پیرامون لیست
خارج‌کنندگان ارز که از سوی بانک‌ ملی منتشر شده بود، بر پا شده بود. برخی
از دولت‌ها آن را تکذیب کردند و سازمان‌های قضائی بر آن صحه گذاشتند. اما
دولت هیچ اظهارنظری پیرامون آن نکرد و گویا قصد دارد با سکوت خود قضیه را
به ورطه فراموشی بیندازد. اگر آقای بختیار قصد مجازات فاسدان را دارد،
خرج‌کنندگان ارز را پای میز حساب و کتاب بکشد و پول ملت را از حلقوم
گشادشان بیرون بکشد.

سود صاحبان بیمه

محمد توسلی - اعتصاب شرکت‌های بیمه اتومبیل فقط و فقط به سود صاحبان
سرمایه‌دار این شرکت‌ها است. چون مردمی که خسارت می‌بینند، به علت
تعطیل‌بودن این شرکت‌ها نمی‌توانند خسارت خود را از آن‌ها بگیرند، در حالی
که قبلا پول بیمه خود را داده‌اند. به این دلیل توصیه می‌کنم کارکنان این
شرکت‌ها حتی اگر لازم است، مانند بانک‌ها هفته‌ای سه‌روز کار کنند، چرا که
این کار واقعا به سود مردم است.

در بحث تلویزیونی شرکت کنند

بهتر است آقایان خمینی و بختیار در یک بحث تلویزیونی مشترک شرکت کنند و
برنامه‌های خود را برای مردم تشریح نمایند. (امضا محفوظ)

کار دیگری به ما بدهید

من یک مشروب‌فروش هستم که مغازه و مشروب‌هایم را آتش‌زده و به تاراج
بردند. می‌خواستم از آقایان روحانیون تقاضا کنم پیش از صدور فتوای
غیرقانونی‌بودن کار ما، کار دیگری به ما بدهند که زندگی و عائله‌مان را
تامین کنیم. (امضا محفوظ)

گزارش - مینو راستین

در این مجموعه از مطالب، مردمک سعی دارد به آن چه - ظاهرا - در حاشیه انقلاب سال ۵۷ رخ داد بپردازد؛ حاشیه‌ای که رفته‌رفته خاطره تاریخی مردم از آن را شکل داد و‌ گاه از حاشیه به خود متن آمد.

۱۹ بهمن ۱۳۵۷

ستون «حرف‌های مردم» روزنامه آیندگان

وای از فردا

م، تهرانی هستم. می‌گویند حکومت مهندس بازرگان، حکومت الهی است و قیام بر ضد او، قیام بر ضد خدا است و جزای چنین کافرانی در شرع معلوم است. می‌گویند «گر مسلمانی در این است که حافظ دارد / وای اگر از پس امروز بود فردایی».

لطمه جبران‌ناپذیر

خرمی – از حضرت آیت‌الله خمینی ایراد می‌گیرند که‌ گاه تصمیم فردی و دیکتاتورمنشانه می‌گیرند. می‌خواهم بگویم در این شرایط حساس هر کسی، هر گروه با هر مرام اگر نخواهد این یکپارگی را تحت رهبری آیت‌الله خمینی حفظ کند، به خودش و مملکت‌اش و نهضت‌اش لطمه جبران‌ناپذیر می‌زند.

اخراج

وارسته هستم. شرکت آلمانی هوخست، در صدد خراج کارکنان ایرانی برآمده است.

رفراندوم

خانم جباراده – آیت‌الله خمینی اظهار داشته بود که در کار سیاست نقشی نخواهد داشت و اگر بخواهد کابینه تشکیل دهد، آن را به رفراندوم خواهد گذاشت. می‌پرسم چرا ایشان به وعده‌های خود عمل نکردند؟

نخست‌وزیر سرمایه‌دار

من محبوبه هستم. به آقای مهندس بازرگان می‌گویم که ملت شهید نداده است که یک سرمایه‌دار به عنوان نخست‌وزیر انتخاب شود.

نقشی که فراموش نمی‌شود

م، فیروز – بعضی انتقاد‌ها درباره احساس نوعی دیکتاتوری از سوی جامعه روحانیت را که در این ستون چاپ می‌شود، منطقی نمی‌بینم. نه فقط ملت ایران، بلکه تاریخ نقش بسیار ارزنده و بنیانی آیت‌الله خمینی را در سرنگونی استبداد فراموش نخواهد نکرد.

شوروی یغماگر و امپریالیست

اسم‌ام کشاورز است. این روز‌ها گروهی از مردم تنها آمریکا را امپریالیست می‌نامند، در حالی که باید از آلمان، فرانسه، انگلیس، ژاپن و در صدر همه از شوروی نام برد که ثروت‌های ایران از جمله گاز را به یغما می‌برد و همین شوروی ۱۰ میلیون دلار اسلحه به ایران فروخته است. توصیه می‌کنم در شعار‌ها از این کشور هم به عنوان امپریالیست یاد شود.

گشودن مدارس

خانم مشکات – استدعا دارم به خاطر این که بچه‏‏های دبستانی سرگردان و بی‌برنامه هستند، مدارس لااقل برای این گروه سنی گشوده شود.

بی‌رحمی

اسم‌ام پوری است. از جمله کسانی هستم که از طریق اداره برنامه حمایت از خانواده‌های بی‌سرپرست وابسته به سازمان ملی اجتماعی تامین می‌شدم، اما مدتی است که از این کمک ذی‌قیمت محروم شده‌ام. پس از تحقیقات به این نتیجه رسیده‌ام که معاون وزارت دارایی، بودجه برنامه حمایت از خانواده‌های بی‌سرپرست را قطع کرده است. لطفا بنویسید این‌قدر بی‌رحم نباشند.

پیشنهادی برای شعار‌ها

م، صبا – این آقایان شعارنویس که عقیده خودشان را روی در و دیوار می‌نویسند، بهتر است روی کاغذ یا پارچه نوشته و آن‌ را سردر منزل‌شان نصب کنند تا مورد توجه قرار گیرد و ضمنا به زیبایی شهر بدون شهردار هم بیش از این لطمه وارد نشود.

تحویل مشت‌های گره‌ کرده

خانم حکمت، روان‌شناس کودک – من از کلیه پدران و مادران تقاضا دارم از شرکت کودکان ۲ تا ۸ سال در تظاهرات جدا خودداری کنند، زیرا که دیدن مشت‌های گره‌ کرده به ‌‌نهایت در ذهن آن‌ها اثر خواهد گذاشت و فردا همین کودکان مشت‌های گره‌ کرده خود را در هر موضوعی که باب میل‌شان نباشد، تحویل پدر و مادرشان خواهند داد.

نظر دکتر مصدق

من نوشین،پ هستم. آقای بختیار شما که از قانون اساسی حرف می‌زنید، به گفتاری از دکتر محمد مصدق توجه کنید: «من قانون اساسی را یک قانون الهی نمی‌دانم که قابل تغییر نباشد، بلکه قانون اساسی را کار بشر می‌دانم و بشر هم باید آن را تغییر بدهد.»

نقص فنی افکار ارتجاعی

مهندس حمید،ت هستم. گردانندگان دولت برای گریزهای ناآگاهانه خود موضوع نقص فنی را مطرح می‌کنند. اتفاقا کاملا حق دارند زیرا این فرودگاه و... نیست که نقص فنی دارد، بلکه فکر ارتجاعی آن‌ها است که در مقایسه با افکار عمومی دچار نقص فنی گردیده است.

تامین اسلحه

خانم موسوی – آیت‌الله خمینی در مصاحبه مطبوعاتی خودشان گفته‌اند، در صورت لزوم برای جهاد اسلحه تهیه خواهیم کرد. می‌خواهم بدانم این اسلحه‌ها با چه پولی و از کجا تامین خواهد شد؟

زیان کاسب‌کاران

آقا، من جهان‌داد هستم. چرا کمیته اعتصاب برای بازگشایی مغازه‌ها جواب قانع‌کننده‌ای نمی‌دهد؟ اجناس مغازه‌ها فصلی است و بدین‌طریق کاسب‌کاران میلیون‌ها ریال متضرر شده و خواهند شد.

واتیکان بی‌ واتیکان

من سالاری هستم. نخست‌وزیر گفته، آیت‌الله خمینی در قم یک واتیکان کوچک ایجاد کنند، از قول من بنویسید که در دین اسلام واتیکان وجود ندارد.

آب به آسیاب کدام دستگاه؟

نوشین هستم. از آیت‌الله مکارم شیرازی می‌پرسم، شما پیرو چه کسی هستید؟ اگر اسلام را قبول دارید، که رهبر شیعیان گفته «زنان در انتخاب لباس آزادند و چادر الزامی نیست». پس شما آب به آسیاب کدام دستگاه می‌ریزید که خواستارید زنان چادر سر کنند؟

هراس از قضاوت تاریخ

یک هم‌وطن – آقای بختیار از مجموع سخنرانی‌های مکرر و خسته‌کننده شما چنین استنباط می‌شود که الحق شاه دانست چه شخص مقام‌پرستی را به جای خود بنشاند. زیرا این طور به نظر می‌رسد که حاضرید برای حفظ مقام بی‌پشتوانه خود حتی ایران عزیز را به خاک و خون بکشانید. من به عنوان یک ایرانی علاقمند به آینده مملکت، به شما هشدار می‌دهم که از قضاوت تاریخ درباره خودتان هراس داشته باشید.

ترس از کافر بودن

اسمم سعید است. آیت‌الله خمینی گفته مخالفت با بازرگان، مخالفت با شرع است و آیا این صحیح به نظر می‌‌رسد که قبل از این که نظر مردم را بخواهند، آن‌ها را از کافر بودن بترسانند؟
 

گزارش - مینو راستین

در این مجموعه از مطالب، مردمک سعی دارد به آن چه - ظاهرا - در حاشیه انقلاب سال ۵۷ رخ داد بپردازد؛ حاشیه‌ای که رفته‌رفته خاطره تاریخی مردم از آن را شکل داد و‌ گاه از حاشیه به خود متن آمد.

۱۸ بهمن ۱۳۵۷

ستون «حرف‌های مردم» آیندگان

فوتبال به جای فیلم سینمایی

من علی عظیمی هستم. می‌‏خواستم خواهش کنم حالا که تلویزیون این مملکت هیچ برنامه‌ای جهت ارائه به تماشاگران خود ندارد و بیشتر کارکنان آن در اعتصاب هستند، به جای اینکه فیلم‌های کهنه و چندین‌بار نمایش‌داده‌شده یا مسابقه‌های والیبال تقریبا بدون تماشاگر را به خورد ما بدهد، لااقل هفته‌ای یک بار از فیلم‌های مسابقات فوتبالی که در آرشیو تلویزیون موجود است استفاده کند. این کار برایشان زحمتی ندارد.

تغییر رنگ

نادری هستم – تا آن جایی‌ که من یادم است، شهردار تهران بر مسند صدرات و ریاست تکیه داشته است و از این سفره گسترده بهره کافی برده و فکر می‌کنم به دو دلیل تغییر رنگ داده است، اول این‌ که خواسته از خواننده کوچه و بازار که همبستگی اعلام کرده است، عقب نماند و دوم این که به این شکل خواسته سرپوشی روی عدم کفایت و لیاقت خود در کلیه جهات بگذارد.

دیکتاتوری رسید

اسمم منوچهری است. دیکتاتوری‌ای که عده‌ای آن را نوید می‌دادند فرا رسید و آن همین دولت بازرگان است که هر کس با آن مخالفت کند، کافر شناخته خواهد شد.

کار بختیار یا مردم؟

خانه‌دار هستم. به بختیار تذکر دهید که رفتن شاه یا آزادی زندانیان سیاسی از کارهای سیاسی او نیست، بلکه این مردم بودند که توانستند به آن چه می‌خواهند دست یابند.

نگران دریافت چمدان

مهندس علی‌زاده هستم. هم‌زمان با ورود آیت‌الله خمینی به وطن، منتظر دریافت یک چمدان سوغاتی‌های گوناگون از جمله راه‌حل‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و غیره و برای کلیه هموطنان‌ام بودم، متاسفانه تاکنون کوچک‌ترین خبری از رسیدن این چمدان دریافت نکرده‌ام و کم‌کم دارم از دریافت آن مایوس می‌شود.

ملاقات آن چنانی الیزابت تایلور

مهندس الف – آقا، بالاخره ما متوجه نشدیم که این اردشیر زاهدی چه کاره است؟ من فکر می‌کنم که ایشان برای این که باز هم بتواند با الیزابت تایلور ملاقاتی آن چنانی داشته باشد خود را به سفارت چسبانده.

فرصت ۴۸ ساعته به بختیار

عطاری هستم. به ملت پیشنهاد می‌کنم ۴۸ ساعت به بختیار فرصت فکر کردن بدهند تا بداند، نمی‌تواند و قادر نخواهد بود بر مردم حکومت کند.

در کجای اسلام است؟

م، ج – در جریانات اخیر، بعضی از مردم شهرستان میانه را به بهانه بی‌دینی و یا ساواکی‌بودن کشته‌اند و یا منازل آنان را به آتش کشیدند، می‌پرسم در کجای اسلام قید شده است که مسلمانان می‌توانند دست به چنین اعمالی بزنند.

چگونه می‌توانم؟

اسمم قهرمان است. کارمند دولت هستم و دفترچه خدمات‏درمانی هم دارم. فردی بیمار هستم که از ناراحتی کلیه رنج می‌برم و مجبور هستم در هفته روزی سه‌ بار به بیمارستان «به‌آور» مراجعه کنم تا مدت ۶ ساعت دستگاه کلیه‌ مصنوعی به بدنم وصل شود، به تازگی مسئولین بیمارستان می‌گویند که تنها در هفته هزینه یک جلسه را قادر خواهیم بود بپردازیم و دو روز دیگر هفته را که هر نوبت ۳۴۵۰ ریال هزینه دارد باید خودت بپردازی. من با حقوق بازنشستگی که دارم چه طور می‌توانم از عهده این هزینه برآیم؟

تکلیف من چیست؟

من یک صاحب‌خانه هستم. مدت‌ها پیش طبقه‌ای از ساختمان مسکونی خود را به یک آمریکایی اجاره دادم، ولی در بحبوحه ناآرامی‌ها او به همرا خانواده‌اش ایران را ترک کرد. دیشب روی دیوار خانه‌ام نوشته‌اند، «در این خانه یک جاسوس آمریکایی» زندگی می‌کند، تکلیف من چیست؟

توصیه به بختیار

اسم من امامی است. به آقای بختیار می‌گویم، اگر شما وطن خود را دوست دارید، مردم را هم دوست داشته باشید، پس راهنمایی‌های آیت‌الله خمینی را بپذیرید و در سنگر دیگری به مملکت خدمت کنید.

نجات‌بخش مرغ‌ طوفان

حسنی هستم. آقای مکارم شیرازی در مقاله‌ای نوشته است، «آقای بختیار شما مرغ طوفانید ولی این موج طوفان نیست، بلکه صاعقه است». می‌خواستم بگویم، صاعقه یکی از بلایای آسمانی است و ما مسلمانان برای مقابله و رفع شر بلا نماز آیات می‌خوانیم، باشد که نجات‌بخش مرغ‌ طوفان باشیم.

ستون «کیهان و شما»

پرونده‌سازی

مهدی کیانی‌فرد - ادعا می‌شود که جواد شهرستانی شهردار تهران فاسد است و پرونده‌های زیادی در اختلاس و فساد دارد. می‌خواستم بدانم چرا تا دیروز این پرونده‌ها رو نشده و ایشان شهردار مورد اعتماد دکتر بختیار بودند و از دیروز که آقای شهرستانی نسبت به انقلاب مقدس ایران و رهبری امام خمینی اعلام وفاداری کردند، این پرونده‌های تباهی عنوان شد. من از آقای شهرستانی دفاع نمی‌کنم و معتقدم که ایشان اگر مرتکب خلافی شده‌اند حتما در حکومت ملی آینده ایران محاکمه و به کیفر خواهند رسید ولی می‌دانم که قصد از عنوان‌کردن آن، فقط و فقط تسویه‌حساب است و مردم ایران این آگاهی را دارند که فریب این توطئه را نخورند.

تکلیف ما چیست؟

م، د - اخیرا عده‌ای به در خانه‌ها مراجعه می‌کنند و به بهانه ایجاد کتابخانه و مرمت مسجد تقاضای پول می‌کنند و اگر به آن‌ها پول ندهیم، فورا ما را دشمن خمینی می‌نامند و شروع به تهدید می‌کنند. تکلیف ما با این افراد چیست؟

شما حق ندارید

احمد علی‌زاده، اصفهان ۱- روزنامه را آن‌قدر به مذهبی‌ها اختصاص داده‌اید که حوصله ما سر رفته است. ۲- شما حق ندارید اسامی تازه خیابان‌ها را که گروهی متعصب بیهوده آن‌ها را عوض می‌کنند، بنویسید چون باعث سرگردانی مردم می‌شود.

باید چوب و سنگ بخوریم

میترا معزی - اگر عده‌ای یک‌روز خواستند راهپیمایی کنند و حرف‌شان را بزنند، باید چوب و سنگ بخورند؟ روز پنج‌شنبه دو هفته پیش برای قانون اساسی به راه‌پیمایی پرداختیم. اما زیر پل شاه‌رضا به طرف سعدی عده‌ای سنگ‌باران‌مان کردند. من سنگ به سرم خورد. دوست‌ام هم همین‌طور.دوست‌ام را برای پانسمان به بیمارستان امیر اعلم بردم. خانمی که در آن‌جا کار می‌کرد از پانسمان مجروح خودداری کرد و گفت «چشم‌تان کور، می‌خواستید در تظاهرات فرمایشی شرکت نکنید».

اعصاب‌ام خرد شده است

شعارهای انقلابی روز را به صورت آهنگ‌های سخیف و چندش‌آور خوانندگان لاله‌زاری ضبط کرده و نوار آن را می‌فروشند. این کار زشت را عده‌ای سودجو کرده‌اند. باید جلو این‌ها را گرفت. از شنیدن یکی از این نوار‌ها اعصاب‌ام خرد شده است.